W latach 30-tych armia włoska używała w Afryce Wschodnie i Północnej pojazdów terenowych wyposażonych w ciężkie karabiny maszynowe, ale dopiero początki operacji w Libii przeciwko Brytyjczykom na jesieni 1940 r. ujawniły zalety wykorzystania przez wroga takich pojazdów. Niektóre z nich zostały przechwycone i używane przez Włochów podczas ich kontrofensywy w 1941 r. Włoska armia zdobyła dużą liczbę angielskich lekkich ciężarówek, które później częściowo zostały uzbrojone we włoskie karabiny maszynowe i lekkie działka. Włosi byli tak zadowoleni z ich używania, że w 1942 r. kilka AS 37 Autocarro Sahariano ( ciężarówki Sahara) zostały zmodyfikowane do takich uzbrojonych transporterów. Te nieopancerzone samochody były używane, jako pojazdy wsparcia dla pojazdów opancerzonych, (których brakowało na froncie) do patrolowania, zwiadu, a zwłaszcza w operacjach przeciwko brytyjskim oddziałom Long Range Desert Group i SAS.

W lipcu 1942 r. sformowano w 10 pułku Arditi, niezależną kompanię (Indipendent Compagnie Camionettisti) jako elitarną jednostkę wyspecjalizowaną w zwiadzie dalekiego zasięgu i ofensywnych rajdach. Armia włoska zgłosiła zapotrzebowanie na uzbrojone wozy terenowe i przedsiębiorstwo SPA-Viberti zaproponowało dwa pojazdy, tj. Camionetta AS (A.S. = Africa Settentrionale tj. Afryka Północna) 42 i Camionetta AS 43. Pierwszy z nich był oparty na podwoziu samochodu opancerzonego Autoblinda AB 41, a drugi na ciężarówce AS 37. Prototyp zaprezentowano 9 lipca 1942 r. Oznaczenie AS wprowadzano dla każdego sprzętu, w tym pojazdów, których konstrukcję przystosowywano specjalnie do walk w warunkach północnoafrykańskich.

Producentem Sahariany była firma SPA tj. Societa Piemontese Automobili w Turynie, należąca do grupy Fiat., stąd często w nazwie pojazdu pojawia się zbitka FIAT-SPA. W koprodukcji brała udział również turyńska firma Officine Viberti założona w 1922 r., wytwarzająca ciężarówki i przyczepy, a podczas wojny biorąca udział w produkcji pojazdów na potrzeby armii.

Model AS42 zwany jako Camionetta Desertica Modello 42 (przez żołnierzy określany jako „Sahariana”) był produkowany od sierpnia 1942 r. choć zatwierdzono go dopiero w grudniu 1942 r. Pojazd ten nie był opancerzony, posiadał silnik z tyłu i dużą przestrzenią dla pięcioosobowej załogi w środku kadłuba. Pojazd mógł przewozić 6 osób, ale najczęściej jego załogę stanowiło 3-4 żołnierzy i kierowca. Pojazd przewoził 4 kanistry wody z przodu i 20 kanistrów benzyny po bokach oraz amunicję i jedzenie odpowiednie do długości operacji. Pojazd w wersji kontynentalnej poruszał się na kołach 9,25 cala, natomiast do Afryki kierowano pojazdy na oponach typu Libya o średnicy 11,25 cala. Silnik umieszczono z tylu pojazdu. Ze względu na przeznaczenie pojazdu zastosowano napęd na 4 koła z centralnie umieszczonym dyferencjałem i indywidualnym zawieszeniem każdego z kół.

Uzbrojenie stanowiły zazwyczaj karabin maszynowe Breda mod. 37 o kal. 8 mm (z magazynkami na 24 naboje) w towarzystwie albo 20 mm działka przeciwpancernego Solothurn S18/1000 (z magazynkiem na 10 pocisków) albo 20 mm działka przeciwlotniczego Breda mod.35 (magazynek na 12 pocisków, broni tej używano jednak głównie przeciw celom naziemnym) albo działka przeciwpancernego mod.37/32 kalibru 47 mm. Podwozie i części napędu były z wozu opancerzonego AB 41. Radiostacje dalekiego zasięgu zamontowano tylko na kilku egzemplarzach, używanych, jako wozy dowodzenia, które były uzbrojone tylko w karabin maszynowy. Otwarty przedział załogi był chroniony przed deszczem rozkładanym brezentowym dachem.

27

W styczniu 1943 r. wprowadzono Camionettę II (Sahariana II lub Metropolitana), w której dodano 2 dodatkowe skrzynie z tyłu i 2 długie kontenery po bokach zamiast 10 kanistrów. Zaprzestano też montowania ekranów przeciwko piaskowi po bokach.

Pojazd był udaną konstrukcją, ale drogą i mechanicznie skomplikowaną. Około 80 szt. przekazano do Raggruppamento Sahariano, do 10° Reggimento Arditi, a po kilka sztuk do szkół wojskowych i mniejszych jednostek. 26 szt. zostało użytych w Libii i Egipcie od października 1942 r. i w Tunezji od stycznia 1943 r., a ponadto 18 szt. Saharian II w obronie Sycylii od sierpnia 1943 r. w II batalionie 10 pułku Arditi. Wiele AS 42 zostało zniszczony podczas bombardowania fabryk i w czasie ataków lotnictwa podczas ich przewozu. „Raggruppamento”stanowiło jednostkę wyposażoną w pierwsze wyprodukowane Sahariany i odpowiadała ona grupie kilku batalionów, zwykle większa niż brytyjska brygada czy niemiecki pułk.

Początkowo do Raggruppamento Sahariano trafiło 10 pojazdów:

Numery rejestracyjne Sahariane: Uzbrojenie
790 B 1 x 20mm AA & 1 x 8mm MG.
791 B 1 x 47mm CAN & 1 x 8mm MG.
792 B 1 x 20mm AA & 1 x 8mm MG.
793 B 1 x 20mm ATR & 2 x 8mm MG.
794 B 2 x 8mm MG.
797 B 1 x 20mm AA & 2 x 8mm MG.
798 B 1 x 20mm ATR & 1 x 8mm MG.

Dodatkowo w grupie znalazły się 2 ciężarówki TL37 Camionetta AS (o numerach rejestracyjnych: prawdopodobnie 795 i 796) uzbrojone: jedna w 1 działko przeciwlotnicze cal.20 mm, druga w działko 47 mm.

Raggruppamento działało w Afryce od 19 października 1942 r. do 8 kwietnia 1943 r. Doskonałe rezultaty działań Ragruppamento spowodowały powołanie kolejnych jednostek tzw. Compagnie Arditi Camionettisti (Samochodowe Kompanie Arditi) składające się z około 100 żołnierzy każda. Każda z w/w kompanii składała się z 3 wozów dowodzenia i 3 plutonów po 8 Saharian w każdym.
Kilka sztuk użyto w walkach przeciwko niemieckim spadochroniarzom w Rzymie w dniach 9-10 września 1943 r., po zawieszeniu broni między Włochami a Aliantami.

Co ciekawe, 6 szt. (według innych źródeł 7-9 i 46 żołnierzy) zostało włączonych do 2. Fallschirmjäger Division „Ramke” ( 2 niemieckiej dywizji spadochronowej) wraz z ich włoskimi załogami i trafiły na front wschodni na Ukrainie, gdzie zostały utracone w walkach zimą 1943/1944 r.

Dziesięć egzemplarzy pozostało w Rzymie w ramach Włoskiej Policji Afrykańskiej (Polizia Africa Italiana), z których jeden został zniszczony przez czołg Sherman, gdy Amerykanie wkraczali do Rzymu 4 czerwca 1944 r.

Ani żołnierze Repubblica Sociale Italiana ani sami Niemcy nie używali AS 42. Według innych źródeł batalion „Barberigo” z X-mas lub inna jednostka RSI była wyposażona w 2 szt. Sahariany (AS 42 i AS 43) zdobyte w Rzymie, które wzięły udział w walkach pod Anzio-Nettuno na początku 1944 r., potem na froncie wschodnim i w końcu we Francji. Istnieją też przesłanki by twierdzić, że sami Niemcy używali przejętych od Włochów Saharian, m.in. w Normandii.

Po wojnie ocalałe 7 szt. AS 42 Sahariana II były używane do 1954 r. przez 20 zmotoryzowaną jednostkę Policji. Takie wozy miały 6-osobową załogę i były wyposażone w radio. Żaden z tych pojazdów nie zachował się do naszych czasów.

39a

Pierwsze Sahariany AS 42 były malowane na kolor piaskowy. Większość Saharian II była malowana na standardowy włoski, trzy-kolorowy kamuflaż z średniozielonymi, czerwonobrązowymi plamami na tle piaskowym. W takim kamuflażu walczyły od wiosny 1943 r. Po wojnie Policja używała tych pojazdów malowanych na czerwono. Na pojazdach nie malowano oznaczeń numerycznych. Używano tylko tablic rejestracyjnych.

Waga pojazdu (netto): 4500 kg (wg. innych źródeł AS 43 – ok. 4000 kg)Waga pojazdu (brutto) 6000 kg
Długość – 5,62 m
Szerokość – 2,26 m
Wysokość – 1,80 m
Prześwit pod podwoziem – 35 cm
Silnik: SPA Abm 1, 6 cylindrów w rzędzie, benzyna, 100 KM i 2,700 rpm (?), chłodzony wodą.
Skrzynia biegów: 6 do przodu, 1 do tyłu
Maksymalna prędkość na drodze: 80 km/h (wg. innych źródeł AS 43 – do 100 km/h)
Zasięg: 300 km, do 1100 km przy wykorzystaniu 20 zapasowych
kanistrów (wg. innych źródeł AS 43 – od 500 km do 1400 km)
Jazda stromotorowa: do 23 stopni ( jeśli to znaczy „Gradient 23″ stopnie)
Głębokość brodzenia: do 70 cm

Numer kompanii Pojazdy Teren działania
103A 24 szt. Saharian AS 42 Afryka, walki pod Sfax i w środkowej Tunezji, bitwie o przełęcz Kasserine
112A 24 szt. Saharian AS 43 Sycylia, brak udziału w walkach przeciwko aliantom
113A 24 szt. Saharian AS 42 Sycylia, walki z aliantami
123A 24 szt. Saharian AS 42 i AS 43 Rzym, nie weszła do walki, choc niektóre pojazdy brały udział w operacji przeciwko Niemcom